rsssitemap

شنبه, 04 اسفند 1397

header

پارسی سره

 

12130220614

http://ketabnak.com/comment.php?dlid=37166

پارسی سره

                                                                                                                دکتر مهدی داودی

زبان پارسی یکی از کهن ترین و مانا ترین  زبان­های گیتی است. زبانی که در درازنای سال­های زیاد، راه دشواری را پیموده است؛ از دست برد تازیان، تاتارها، ترکان  و فرنگیان جان درست به در برده و برای آن بسی خون­ها  ریخته شده و بسی دل­ها به رنج آغشته  است. چنانچه « فردوسی برین»  از این خونابه خوردن چنین گوید:

« بسی رنج بردم بدین سال سی             عجم زنده کردم بدین پارسی»

ولی اکنون، آنچه مایه­ ی نگرانی است این است که در درازنای این چند سال ( از مشروطیت به بدین سو ) به کار بردن واژه های بیگانه ی فراوان در گفتمان  و در نگارش روزانه مان اندرآمده  است.

این پدیده بیش­تر از سوی برگردانندگان (مترجمان) و روشن اندیشان فرنگ زده و واپس گراها ( مرتجعان) رخ داده و پشتیبانی شده است. برای نمونه، واژه­ ی « مرسی» که گرته برداری از زبان فرانسه است؛ نخستین بار به وسیله­ ی فرنگ برگشته ­ها استفاده شد و رفته رفته در همبودگاه ( جامعه) گسترده شد و اکنون نیز بی­ گمان می­توان گفت همین واژه­، واژه­ ی پارسی «­ سپاسگزارم» را میرانده است. افزون بر این، مایه­ ی دریغ است که رسانه­ های گروهی این سرزمین نیز در پخشودن (نشر) چنین واژگان بیگانه­ ای همت گمارده­ اند.

به راستی این سخن که زبان، همواره فرگشت می­یابد از سوی ما پذیرفتنی است؛ می­دانیم که در درازنای زمان، زبان­ها هم  واژه می­گیرند و هم  واژگانی را وام می­دهند؛ ولی بایسته است که  درونشد و برونرفت واژگان بر پایه ی سنجه­ای ویژه ( معیاری خاص) انجام پذیرد؛ به گونه ای که اگر در زبان  وام گیرنده، برابر واژه­ ی گرفته شده باشد؛ استفاده از واژه ی بیگانه، دشمنیاری( خیانت ) سترگی با زبان و فرهنگ پارسی است. چنانچه در گفتمان امروز مردم ، در نوشتار اداری و نسک­های ( کتاب­های) فراوان دیده و شنیده می­شود. مانند : اوکی شد – شانس آوردیم– احتراماً به استحضار می رساند – فوق الذکر و.... .

پس از دوره­ ی باستان تا اکنون واژه ­های زیادی به فرنود­های( دلایل) گوناگون – از واداشتن تازیان ، ترکان و فرنگیان برای به کار­گیری آن­ها گرفته تا ناسپاسی و تن آسانی پارسی گویان- به پارسی اندرآمده­ اند. و اینک  برماست  گوشزد فردوسی بزرگ را  فرا روی خود داشته باشیم :

   «که ایرا ن چو باغی است خرم بهار        شکفته در او گـل کامــکار

    نــگر تا تـو دیــوار او نـفــکـنی         دل و پشت ایرانیان نشکنی»             

و شایسته است از زبان و فرهنگ مانای خود پاسبانی کنیم و در بالندگی آن کوشا باشیم( ایدون و ایدون تر باد! )

در این راستا بر آن هستم که در هر شماره از این گاهنامه ، چند واژه­ ای را به خوانندگان گرانمایه بشناسانم؛ امید که در همه گیر شدن این واژگان یاری رسان باشند.

1- نگوییم مرسی                            بگوییم سپاسگزارم ( مرسی از زبان فرانسه گرفته شده است)

2- نگوییم اوکی شد.                      بگوییم درست شد . (اوکی از زبان انگلیسی گرفته شده است)

3- نگوییم اساتید                          بگوییم استادان ( استاد واژه­ی پارسی است و «مکسر عربی» نمی­شود)

4- نگوییم آپ دیت کرد.                  بگوییم به روز آورد. ( کارواژه­ی «کرد» با هیچگونه واژه­ی بیگانه نمی­آید.) 

5-  نگوییم موفق باشید.                  بگوییم پیروز باشید.( موفق، واژه­ای تازی است)

6- نگوییم سلامت باشید.                 بگوییم تندرست باشید.( سلامت، واژه­ای تازی است)  

7- نگویید صبح بخیر!                      بگوییم بام شاد ! یا بامداد نیک ! ( صبح و بخیر واژگان تازی­اند.)

8- ننویسیم پیشنهادات                  بنویسیم پیشنهادها ( پیشنهاد­ ، واژه­ای پارسی است و باید آن را با نشان­های افزودن پارسی به کار برد.)

9- ننویسیم احتراماً به استحضار می رساند؛                   بنویسیم ارجمندانه به آگاهی می رساند؛( احتراماً و استحضار برای گنده گویی و گزافه نویسی از دوره ی قاجارها در نامه نگاری ما به اشتباه نگاشته شده اند)  

10- ننویسیم فوق الذکر                  بنویسیم یاد شده (این واژه، واژه­ای برساختار و من درآوردی است که حتا  تازیان هم بدین گونه از آن بهره نمی برند)       

 11-  ننویسیم جهت اطلاع               بنویسیم برای آگاهی ( جهت نیز واژه­ی « برای » را میرانده است . یادمان باشد « جهت » روی هم رفته برای گیتاشناسی - جغرافیا -  است و در نامه­های اداری نباید به کار رود . )

12 – ننویسیم 20 نفر                       بنویسیم 20 تن ( نفر ، واحد شمارش شتر، نزد تازیان بوده است . از فردوسی بزرگ بیاموزیم که می  فرماید :«  همه تن به تن سر به کشتن دهیم       از آن به که کشور به دشمن دهیم »    

6 7 5 4

نشانی: خیابان انقلاب-پیچ شمیران-ایستگاه پل چوبی- خیابان حقوقی- پلاک 61

شماره های تماس:15-77682012